Kwestie przewodnictwa górskiego w Polsce reguluje „Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie nabywania uprawnień przewodnika górskiego” oraz „Ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych”. Zasady szkolenia i działalności przewodników międzynarodowych opisują odpowiednio strony dla UIMLA – https://www.uimla.org/ oraz dla IVBV/UIAGM/IFMGA – https://ifmga.info/. Wymogi odnośnie przewodnictwa regulują także rozporządzenia lokalnych władz (np. Tatrzańskiego Parku Narodowego).

Organizując wyjazd w dane miejsce należy dowiedzieć się od lokalnych władz, czy dla grupy zorganizowanej istnieje wymóg posiadania przewodnika. Np. w Gorczańskim Parku Narodowym mamy takie zasady: „turystyka piesza zorganizowana może odbywać się wyłącznie w grupie nie przekraczającej 30 osób i pod opieką przewodników beskidzkich, przodowników turystyki górskiej, pracowników Parku oraz osób upoważnionych przez Dyrektora Parku”. Dlatego zawsze podczas organizowania wyprawy należy sprawdzić przepisy miejsca, do którego się wybieramy. Poniżej przedstawiamy Wam rodzaje przewodników górskich, jakich mamy w Polsce. Powinna Wam ta ściąga pomóc przy wyborze odpowiedniego profesjonalisty na swoją wycieczkę.

Przewodnicy górscy są zrzeszeni w kołach przewodnickich, do których można się zgłosić z prośbą o polecenie przewodnika. Istnieje ich dość sporo, dlatego nie będziemy wymieniać każdego z osobna, bez problemu można je znaleźć za pomocą wyszukiwarki internetowej wpisując np. hasło „koło przewodników tatrzańskich Kraków”.

Przewodnicy tatrzańscy III klasy

Przewodnik tatrzański III klasy może prowadzić wycieczki po wszystkich otwartych szlakach Tatr Polskich w warunkach letnich.

W warunkach zimowych w Polsce uprawnienia obejmują otwarte szlaki Tatr Zachodnich oraz Tatr Wysokich z wyłączeniem następujących odcinków:

  1. Liliowe – Świnica;
  2. Orla Perć wraz ze wszystkimi szlakami dojściowymi od schronisk, z wyjątkiem ich następujących odcinków
    (dopuszczalnych):
    – Murowaniec – Czarny Staw Gąsienicowy (fragment niebieskiego szlaku na Zawrat),
    – Murowaniec – Czerwony Staw (fragment żółtego szlaku na Krzyżne),
    – Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów – do zakończenia ramienia Kołowej Czuby (fragment niebieskiego
    szlaku na Zawrat);
  3. Zielony Staw – Świnicka Przełęcz;

    Blacha przewodnika tatrzańskiego III klasy.

    Blacha przewodnika tatrzańskiego III klasy.

  4. Czarny Staw Gąsienicowy – Karb – Kościelec;
  5. Zielony Staw – Karb – Kościelec;
  6. Morskie Oko – Dolina Pięciu Stawów;
  7. Morskie Oko – Wrota Chałubińskiego;
  8. Czarny Staw – Rysy;
  9. Czarny Staw – Przełęcz pod Chłopkiem.

Przewodnicy tatrzańscy posiadają również uprawnienia do prowadzenia wycieczek w Pieninach, latem i zimą.

Przewodnik tatrzański może pracować również na terenie gór Słowacji, nie tylko Tatr, ale i innych pasm, jak Fatry, Tatry Niżne, Góry Choczańskie czy Słowacki Raj. Powinien w takim wypadku posiadać dokument EPC (European Professional Card) potwierdzającego kwalifikacje zawodowe jako „horský sprievodca” wydany przez Słowaków. Dozwolone jest oprowadzanie wycieczek po otwartych szlakach turystycznych.

Uprawnienia przewodnickie potwierdza legitymacja przewodnicka oraz ważny identyfikator, a także na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego ważne zezwolenie na pracę przewodnicką na dany rok wydane przez TPN.

Przewodnik tatrzański

Prowadzić wycieczki skiturowe mogą tylko przewodnicy z potwierdzeniem uprawnienia na skitury w legitymacji.

Blacha przewodnicka jest wydawana przez koło przewodnickie, do którego przewodnik należy, oraz przez koło macierzyste, w którym odbył kurs. Blacha NIE jest dowodem posiadania uprawnień, jest tylko oznakowaniem. Można prowadzić wycieczki nie posiadając blachy, pod warunkiem posiadania dokumentów wspomnianych w poprzednim akapicie.

Polecani przez nas przewodnicy tatrzańscy III klasy.

Przewodnicy tatrzańscy II klasy

Przewodnik tatrzański klasy II posiada uprawnienia jak przewodnik tatrzański III, przy czym bez wyłączeń zimowych, czyli po wszystkich otwartych szlakach, latem i zimą. Dodatkowo, w Polsce może prowadzić po drogach taternickich do III stopnia trudności w warunkach letnich, a w warunkach zimowych – po drogach taternickich do II stopnia trudności.

Ze Słowacją  sprawa nie do końca jest jasna, gdyż  Słowacy nie sprecyzowali dokładnie przepisów. Przewodnicy tatrzańscy II klasy otrzymują w Polsce dokument EPC jako „horsky vodca” (czyli taki sam co przewodnik IVBV), jednak nie jest on respektowany przez słowackich przewodników. W wyniku tych niejasności, ciężko stwierdzić, co polski przewodnik może, a czego nie może na terenie Słowacji.

Przewodnik tatrzański

Z przewodnikiem tatrzańskim II klasy wybrać możecie się w warunkach letnich na przykład na Mnicha, Zadniego Mnicha, Mięguszowieckie Szczyty, Cubrynę, Żabiego Mnicha i również Żabią Lalkę. Możecie powspinać się z nim po łatwych drogach wspinaczkowych, takich jak Grań Kościelców, Filar Świnicy, Załupa H czy Środkowe Żebro Granatów. Zimą może was on zabrać na najtrudniejsze szlaki – jak choćby ten na Rysy, na różnej trudności skiturowe wycieczki, przykładowo przez Zawrat czy Kozią Przełęcz do Doliny Pięciu Stawów, wejścia najłatwiejszymi drogami na Mnicha, Zadniego Mnicha i inne pozaszlakowe szczyty oraz najłatwiejsze zimowe wspinaczki.

Uprawnienia przewodnickie potwierdza legitymacja przewodnicka oraz ważny identyfikator, a także na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego ważne zezwolenie na dany rok wydane przez TPN.

Polecani przez nas przewodnicy tatrzańscy II klasy.

Przewodnicy tatrzańscy I klasy

Najwyższa z tatrzańskich klas przewodnickich. Przewodnik tatrzański klasy I posiada uprawnienia jak przewodnik tatrzański II, z tą różnicą, że może prowadzić również po trudniejszych drogach taternickich niż klasa II.

Z przewodnikiem tatrzańskim I klasy możecie chodzić latem i zimą, po każdej trudności tatrzańskiej ścieżce czy drodze wspinaczkowej, bez ograniczeń – poza oczywiście tymi, które ustala TPN. Latem przewodnicy ci prowadzą często po drogach wspinaczkowych na Mnichu (Klasyczna, Orłowski, czasem Międzymiastowa), Zamarłej Turni (najczęściej na Motyce) czy Kościelcu. Zimą można wybrać się z nimi na trudniejsze zimowe drogi lub na lodospady.

Nadal dotyczy to Polski. Sprawa ze Słowacją wygląda tak samo jak w przypadku przewodników klasy II.

Uprawnienia przewodnickie potwierdza legitymacja przewodnicka oraz ważny identyfikator, a także na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego ważne zezwolenie na dany rok wydane przez TPN.

Przewodnicy beskidzcy

Przewodnicy beskidzcy prowadzą po terenie Beskidów, Gorców, Pienin i Bieszczad. Tu również występują klasy przewodnickie, ale rozróżnienie ich jest o wiele prostsze, niż w przypadku przewodników tatrzańskich.

Klasa III prowadzi tylko po szlakach, latem i zimą. Klasa II posiada uprawnienia klasy III, a dodatkowo może prowadzić poza szlakami w miejscach, gdzie jest to dozwolone, w warunkach letnich. Klasa I może zabrać turystów tu, gdzie klasa II, a dodatkowo poza szlak również w warunkach zimowych.

Uprawnienia przewodnickie potwierdza legitymacja przewodnicka oraz ważny identyfikator. Blacha służy tylko i wyłącznie wizualnemu oznakowaniu.

Blacha przewodnika beskidzkiego, fot. Michał Grabowski

Blacha przewodnika beskidzkiego, fot. Małgorzata Przybylska

Naszywka przewodnika beskidzkiego, fot. Małgorzata Przybylska

Przewodnicy sudeccy

Przewodnicy sudeccy oprowadzają turystów po zachodniej części naszych polskich gór, m.in. Karkonoszach, Górach Stołowych czy Kotlinie Kłodzkiej. Podział na klasy jest identyczny jak w przypadku przewodników beskidzkich – klasa III wędruje tylko szlakami, klasa II w warunkach letnich może prowadzić dodatkowo poza szlakiem, a klasa I również w warunkach zimowych. Oczywiście dotyczy to terenu, gdzie jest to dozwolone.

Blachy przewodnika sudeckiego. Od lewej: blacha Studenckiego Koła Przewodników Sudeckich z Wrocławia, miniaturka blachy noszonej przez przewodników należących do PTTK, blacha Przewodnika KPN

Blachy przewodnika sudeckiego. Od lewej: blacha Studenckiego Koła Przewodników Sudeckich z Wrocławia, miniaturka blachy noszonej przez przewodników należących do PTTK, blacha Przewodnika KPN. Fot. Tomasz Deroń

Przewodnik sudecki

Istnieje dodatkowy certyfikat – Przewodnika Karkonoskiego Parku Narodowego. Uzyskują go przewodnicy sudeccy, którzy odbyli specjalne szkolenie w KPN oraz zgłosili się do wolontariatu w parku. Nie jest on jednak wymogiem, aby móc prowadzić wycieczki na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego.

Uprawnienia przewodnickie potwierdza legitymacja przewodnicka oraz ważny identyfikator. Blacha służy jedynie wyróżnieniu wizualnemu przewodnika.

Międzynarodowi przewodnicy wysokogórscy IVBV/UIAGM/IFMGA

„IVBV/UIAGM/IFMGA to niemiecki, francuski i angielski skrót nazwy Międzynarodowej Federacji Związków Przewodnickich. Wszyscy przewodnicy IVBV przechodzą analogiczny program szkolenia, mają podobne kompetencje i noszą takie same odznaki, są one nadawane i honorowane praktycznie na całym świecie – w Ameryce Południowej, Japonii, Kanadzie, Skandynawii i krajach alpejskich, w Polsce i Słowacji.”

Polskie Stowarzyszenie Przewodników Wysokogórskich jest jedyną polską organizacją należącą do federacji IVBV i to z jej strony zaczerpnęliśmy powyższą definicję.

Z przewodnikiem tej klasy możecie iść praktycznie wszędzie, gdzie tylko pójść legalnie można, w krajach, które uznają te uprawnienia. I tak w towarzystwie przewodnika IVBV możecie zdobyć najciekawsze wierzchołki tatrzańskie (polskie i słowackie), alpejskie lodowce, czy choćby pojechać na skitury w Norwegii. Czyli przewodnika IVBV szukajcie, jeśli interesuje Was Gerlach, Wysoka, Kieżmarski Szczyt, Mont Blanc, Matterhorn, Elbrus czy wyprawy w góry egzotyczne.

Uprawnienia zweryfikujecie w wykazie przewodników na stronie PSPW.

Polecani przez nas przewodnicy wysokogórscy IVBV/UIAGM.

Przewodnicy UIMLA

Skrót UIMLA oznacza Union of International Mountain Leader Associations. Tłumacząc na język polski jest to Stowarzyszenie Międzynarodowych Liderów Górskich. Osobę z takimi uprawnieniami można jednak nazywać przewodnikiem, gdyż aby je uzyskać należy być już przewodnikiem górskim (dowolnym: tatrzańskim, beskidzkim lub sudeckim).

Blacha przewodnika UIMLA, fot. Małgorzata Przybylska

Przewodnicy UIMLA  posiadają uprawnienia do prowadzenia wycieczek na terenie wielu krajów, m.in. w Alpach, ale tylko na trasach niewymagających użycia liny oraz nie na terenie lodowcowym. Asekuracja klienta liną jest zabroniona, przewodnicy nie mają na to uprawnień. Mogą linę ze sobą oczywiście mieć do sytuacji awaryjnych, ale zaplanowana trasa nie może zakładać jej użycia. W Polsce w Tatrach uprawnienia UIMLA nie są uznawane, tylko przewodnicy UIMLA posiadający również uprawnienia przewodnika tatrzańskiego mogą prowadzić w Tatrach, na zasadach obowiązujących poszczególne klasy tatrzańskie.

Nie jest prawdą, że przewodnicy UIMLA mogą zabierać turystów na Gerlach.

Listę przewodników z uprawnieniami UIMLA znajdziecie na stronie Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewodników Górskich (SMPG) LIDER.

To jest wersja demonstracyjna sklepu do celów testowych— Zamówienia nie będą realizowane. Zamknij